Er wordt veel gesproken en geschreven over jeugdigen met een zorgbehoefte en jeugdigen die tussen wal en schip terechtkomen. Ook Kyra Droste, die na haar studie pedagogische wetenschappen als beleidsadviseur jeugd aan de slag ging, merkte dit. Toen zij een oproep zag van LUMC Curium en BREN ZH voor het uitvoeren van een onderzoek om vastgelopen hulptrajecten te ontrafelen, sprak haar dat direct aan.
In het onderzoek brengt Kyra Droste in kaart hoe Regionale Experttafels (RET’s) samenwerken om jeugdigen te helpen, waarom trajecten vastlopen en vooral wat zowel jeugdigen als professionals helpt om weer vooruit te komen. “Jeugdigen zijn gebaat bij de meest optimale aanpak, daar wil ik met dit onderzoek aan bijdragen”, zegt Kyra.
Wat betekent vastlopen eigenlijk?
“In september 2022 begon mijn onderzoek. Wat me direct opviel, is dat vastgelopen hulpverlening zo’n groot begrip is dat het lastig is om er een eenduidige definitie aan te geven”, vertelt Kyra. “Het eerste deel van mijn onderzoek bestaat dan ook uit het scherp krijgen van wat we precies verstaan onder vastgelopen hulpverleningstrajecten. Een doorlopende onderzoeksvraag, waarvoor we gebruikmaken van concept mapping.”
Vervolgens analyseerde Kyra niet alleen waar stagnatie ontstond, maar bracht ze ook in kaart wat er wél werkt. “We zijn vaak gericht op risicofactoren. Met dit onderzoek wil ik ook de positieve kant in beeld brengen. De factoren die een traject weer in beweging krijgen.” Uit haar literatuuronderzoek blijkt dat niet alleen zorggerelateerde interventies van invloed zijn op het traject. Ook steunfactoren, zowel formeel als informeel, individuele kenmerken zoals reflectie en zelfontwikkeling, en contextfactoren als het ervaren van een veilige leefomgeving of het ontmoeten van een inspirerend persoon die een jeugdige verder helpt, zijn van belang.
“Het is moeilijk om een vast patroon te ontdekken in wat werkt. Jeugdigen zijn heel divers, en daarmee ook de aanpak die bij hen past. Uit de vele verhalen van jeugdigen die ik tijdens mijn literatuuronderzoek heb gelezen, blijkt steeds weer hoe belangrijk het is om breder te kijken dan alleen de behandeling. Er is zoveel wat mee kan spelen bij het vastlopen van een traject. Door goed naar het individu en de omgeving te kijken, kun je de juiste factoren ontdekken om verandering te initiëren”, zegt Kyra.
Jeugdhulp met RET’s
De Regionale Experttafels, brengen jeugdigen, ouders, ervaringsdeskundigen en professionals samen wanneer eerdere hulp is vastgelopen.
“Ik neem in mijn onderzoek zo veel mogelijk verschillende perspectieven en invalshoeken mee”, vertelt Kyra. “Iedereen heeft vanuit de eigen rol een andere visie. In gesprek met professionals, jeugdigen, beleidsmedewerkers, ouders en ervaringsdeskundigen breng ik de verschillende invalshoeken in kaart.”
De hieruit voortgekomen inzichten wijzen onder meer uit dat jeugdigen met complexe problematiek vaak niet vastlopen omdat hun problemen onoplosbaar zijn, maar omdat de huidige zorgstructuur niet op hun behoeften aansluit. De complexiteit ligt dus ook in de manier waarop de zorg is georganiseerd.
Binnen de RET’s blijkt dat belemmerende factoren veelal te maken hebben met zaken als wachtlijsten, personeelswisselingen en financiële schotten. Helpende factoren die binnen de RET’s benoemd worden, zijn vaak teamgerelateerd. “Een stabiel, enthousiast team met mensen die je kunt vertrouwen, maakt het makkelijker om samen een passende oplossing te vinden voor de jeugdige. Er is meer kennis en ervaring binnen het team beschikbaar en verschillende teamleden vullen elkaar beter aan. Dit is dan ook een belangrijke pijler om op in te zetten binnen”, zegt Kyra.
Leren, delen en inspireren
Voor ieder deelonderzoek wordt een passende onderzoeksmethode gebruikt om zo veel mogelijk informatie te verzamelen. Denk aan 'scoping reviews' van literatuurbronnen voor het in kaart brengen van keerpunten binnen vastgelopen hulptrajecten en 'case studies' naar de RET’s met vragenlijsten, diepte-interviews en memberchecks.
“Een bijzondere onderzoeksmethode die ik in dit onderzoek toepas, is concept mapping. In een online omgeving schrijven professionals, ouders, beleidsmakers en jongeren op waarom zij denken dat de zorg vastloopt. Daarna groeperen ze deze uitspraken. Alles gebeurt anoniem, zodat een eerlijk en compleet beeld ontstaat van de verschillende manieren waarop mensen naar het vastlopen van hulpverlening kijken,” zegt Kyra.
Eind december 2026 zal het onderzoek worden afgerond. “Tegen die tijd hebben we veel kunnen leren en delen, wat hopelijk inspireert om jeugdigen te geven wat ze nodig hebben; een optimale aanpak voor zorg op maat”, sluit Kyra af.